Hukukevi.Net

İLERİ TARİHLİ ÇEK VE SÖZLEŞME

   Karşılıksız çek keşide etme suçunun nasıl oluştuğunu ve ticari hayatta, dedikodularla bile bir esnafın tüm çeklerinin(ileri tarihli) bankaya ibraz edilerek şirket ya da esnafın ticari hayatının sona erebileceğinden bahsetmiştik.

Bu yazımda ileri tarihli çek konusuna değinmek istiyorum. İleri tarihli çek dediğimizde anlaşılması gereken çekte vade olduğu değil çekin tanzim tarihinin ileri tarihli olarak atılmasıdır. Bu şekilde düzenlenen çek bankaya ibraz edilerek keşide tarihinden önceki bir tarihte icra işlemlerine konu olabilir.

Kısa ve özetin özeti bir bilgiden sonra çekin kullanımının nasıl olduğunu ve ileri tarihli çekin neden var olduğunu açıklamak isterim. İleri tarihli çek; üzerinde yazılı keşide tarihinde bankaya ibraz edilmesi için yapılan işin ya da alınan malın karşılığı oyarak sözleşmenin karşı tarafına verilir. Normal şartlarda sözleşmenin karşı tarafı çeki keşide gününden sonraki ibraz süresi içerisinde bankaya ibraz eder ve karşılığını alır. Ancak ya hamilin ciro yolu ile el değiştirmesi ya da ticari hayattaki dedikodular(şirket battı batıyor gibi) sebebiyle çekler bankaya keşide tarihinden önceki bir tarihte ibraz edilir.

Burada ilginç olan durum şu; çek keşide edilirken keşideci dilediği tarihi atabilir ancak, çekin yetkili hamili bu çekteki tarihi bilerek ve isteyerek kabul eder. Borçlar kanunun genel prensibi gereği icap ve kabulle iki kişi arasında sözleşme kurulmuş olur. Bu sözleşme yukarıda bahsettiğim durumlarda yetkili hamil tarafından ihlal edilir ve çek bankaya ibraz edilebilir.

İbraz edildiği zaman çek icraya konu olmaya hazırdır. Çek keşidecisi ve cirantaları hakkında icra takibi başlatılabilir.

Karşılıksız çek keşide etme icra hukukunun yanı sıra ceza hukukunu da ilgilendiren bir fiildir. Şöyle ki; ileri tarihli bir çekin ibrazı sonrasında karşılıksız çek keşide etme suçu oluşmuş olur ancak şikâyet hakkı denen bir durum mevcuttur ve bu hak çekin üzerinde yazılı keşide tarihinden itibaren ibraz süresi kadar ve ilave olarak düzeltme hakkı süresi bitiminde çek şikâyet hakkı doğmaktadır.

İcrada ise beklenmesi gereken bir tarih yoktur. Kanunda açıkça karşılıksız çek keşide etme suçu ile ilgili olarak ibraz süresi ve düzeltme hakkı sürelerin bitiminde şikâyet hakkının doğacağı belirtilmiştir. İcra kanununda da aynı düzenlemenin gerekli olduğu kanısındaydım. Ancak konunun daha pratik bir çözümünün olduğunu bir bankacı arkadaş söyledi. Üzerinde yazılı keşide tarihinden önce çekin ibraz edilemeyeceği gibi bir düzenleme şirketleri ve esnafı çok rahatlatacaktır. Çok güvenilir olan çekin bu şekilde bir düzenlemeyle ticari hayatı daha da hızlandırabileceği bir gerçektir.

Çeklerin üzerinde yazılı keşide tarihinden önce ibraz edilmesi çek keşide edenle çeki alan kişinin aralarındaki hukuki ilişkiye tamamen aykırıdır.

Bu konu bu kadar değil tabiî ki çek keşidecisinin battığını ya da kötü niyetli olduğunu fark ettiğimiz zaman ne olacak büyük bir hak kaybı meydana gelecek. Bu problemi nasıl çözeriz? Yorumlarınızı bekliyorum.

Stj. Av. Adil Alper SÜREN

İletişim ve Yorumlarınız için: Bu e-posta adresi spam botlar tarafından korunmaktadır, Görüntülemek için javascript açık olmalı.