Hukukevi.Net
HUKUK BRANŞ(ALAN)FORUMLARI => Ticaret Hukuku ve Deniz Hukuku => : Av. Ahmet Delikanlı March 28, 2008, 05:18:34 PM
-
Temsilcinin imzası.Poliçe temsilci aracılığıyla da keşide edilebilir.Sadece keşidesinde değil;ciro,aval,kabul ve araya girme gibi her türlü kambiyo işlerinde de temsil yetkisi mevcuttur.TK. poliçe gibi diğer kambiyo senetlerinde de temsil yetkisine yer vermemiş.Sadece TK. m da yetkisiz temsili düzenlemiştir.
Temsil.Poliçede(yukarıda sayılan ticari senetlerde)temsilde BK.m 32 vd. maddeleri uygulanır.Temsil ilişkisi iki şekilde görülür.Dorudan ve dolaylı temsil.
-Doğrudan Temsil:Temsilci,temsilcinin adına poliçeyi keşide eder,kabul eder,ciro eder,lehine aval verir veya araya araya girer.Bu tür temsilde temsilcinin hakları geniştir.Bu halde işlemin hukuki sonuçları temsil edilene yükletilebilir.Temsil ilişkisi poliçeden anlaşılmalıdır.Eğer anlaşılmıyorsa, sonuçlarına temsilci katlanır ve poliçeden doğan hakları da temsilci kullanır.
-Dolaylı Temsil:Temsilci kambiyo işlemini önce kendi adına yapar.Daha sonra ise temsil edilene nakleder.Dolaylı temsil BK’da düzenlenen temsilin dışında bir olay olup, kambiyo hukukunda da aynı sonuçları meydana getirmektedir.
Şöyle ki,bu tür temsil poliçenin dışında vuku bulan bir olay olduğu için temsilci sorumludur.Zira,Yargıtay kararlarında da temsil yetkisi poliçeden anlaşılmadığı hallerde 3. kişinin iyiniyeti korunur ve bu durumdan temsilci sorumlu olur(İİD.,21.5.1968,5529/5381,11 HD.,22.3.1982,1210/1187)
Temsilcinin kambiyo ilişkisine girip girmediği,özel yetkiye sahip olup olmadığı BK hükümleri çerçevesinde çözülür.Yetkisiz temsilcinin kambiyo senedini kendi lehine imzalaması halinde-özel olarak izin verilmemişse-yetkisiz temsil hükümleri uygulanır.Temsil edilen isterse borcu yüklenebilir.Ancak,temsil ilişkisi poliçe ilişkisinden anlaşılmıyorsa,temsilci kendisinin temsil sıfatını taşıdığını iddia etmesi onu bu ilişkiden kurtarmaz.Çünkü poliçe dolayısıyla hak sahibi olanlar(cirantalar,avalistler) poliçeye göre temsilciyi borçlu olarak görürler.Temsil edilenin ödeme gücü yoksa,temsilci kambiyo alacaklılarını temsil edilenle baş başa bırakamaz.
Ticari mümessilin ve vekilin imzası.
-Ticari Mümessil:Ticari işletme adına kambiyo ilişkisinde bulunulabilir.Ayrıca özel bir yetkiye ihtiyacı yoktur.Bu yetkinin sınırlandırılması 3. kişilere karşı da hüküm ifade etmez.
-Ticari Vekil:Ticari işletme adına bir kambiyo taahhüdünde bulunurken, özel yetkiye ihtiyacı vardır.(Bu hükmün uygulanmasında çeşitli karalar verilmiştir.İİD.,21.5.1968,E.5529; 11.1.1968,E.68; 11.HD.\\\'nin 10.11.1975 tarihli 3421/6122 s.kararı)(Bir şahıs.tüzel kişiliği bulunmayan bir birlik adına kıymetli evrak imzalar ise şahsen mesul olur;11HD 14.7.1972,3337/3560)
TK.m.590: Yetkisiz imza.TK.m.590 uyarınca temsile yetkisi olmayan birinin temsilci sıfatıyla poliçeyi imzalaması(ciro,kabul,aval veya araya girme) sonucu bizzat sorumlu olur.Ayrıca poliçeyi ödediği takdirde bizzat temsil olunanın yetkilerine haiz olur.Mezkur hükümlerde yer alan BK. m. 39\\\'daki tazminat yükümlülüğü değil;poliçenin bizzat sorumluluğudur.Yani temsil edilenin burada bir hakkı bir borcu yoktur.Poliçe alacaklılarının temsilcinin yetkisiz temsilci olduğunu bilip bilmemesinin bir önemi bulunmamaktadır.
TK m.590,BK.m.39\\\'a nazaran daha özel bir hükümdür.Bu yüzden de TK m. 590 uygulanmalıdır.Buna karşılık BK m.38 poliçede(bono,çekte) uygulanabilir(bu kısma kanundan bknz.)
Yetkisiz temsilci, temsil yetkisinin olmadığını kambiyo alacaklıların bildiğini ileri sürerek sorumluluktan kurtulabilir(MK.m.2).Ancak;
-Kambiyo alacaklıları yetkisizliği biliyor olmaları gerekir.Bilebilecek durumda olmaları yetkisiz temsilciyi sorumluluktan kurtarmaz
-İspat etmeli
Yetkisiz temsilcinin sorumlu tutulabilmesi için illa kusurlu olması gerekmez.Mesela,TK m.590 bir tüzel kişinin temsil edilebilmesi için iki imzanın birlikte atılması şart kılınmışsa ve tek temsilci imza atmışsa bu sonuçtan sorumludur.
Temsil edilenin adına imza taklit etmişse temsilci,hakim görüş ve Poroy/Tekinalp\\\'e göre temsilci attığı sahte imzadan sorumludur.
Tüzel kişilerde.Bu örneği üst kısımda daha önce vermiştik.Buna öre TK m. 590 tüzel kişiler içinde geçerli.Birden fazla kişinin yetkili kılındığı durumlarda tek kişinin imzası yetkisiz temsil hükümlerine göre sorumluluğu doğurur.
Kendi adına başkası hesabına imza.Daha öncede açıklandığı gibi.Kendi adına başkası hesabına poliçeyi keşide eder.Buradaki temsilci vasfı mümessil değil;komisyoncu gibidir.
Not: Poroy/Tekinalp kitabindan özettir.Ayrıca daha anlaşılır bir dilde yazılmıştır ve görüşlere de yer verilmiştir.