Deniz Hukuku paylaşımlarıma devam ediyorum.Bugün tekne inşası hakkında biraz bilgi sunmak istiyorum.Özellikle deniz ticareti dergisini takip eden üye ve ziyaretçilerimiz varsa, bu konuyu hatırlayacaklarından eminim.
Türkiye\\\'de Tekne İnşası
Türkiye de bir gemi/deniz aracı inşa ettirmeyi ya da bakım-onarımı yaptırmayı düşünen Avrupa Birliği Vatandaşlarının tabi olacakları hukuki mevzuat bakımından değişiklikler ve yeni düzenlemeler gündemdedir. Bu yenilemelerin yapıldığı süreçte izin ve bildirim mükellefiyetleri özellikle yabancılar için kolaylaştırılıyor. Bu nedenlerle; Türkiye deniz araçlarının inşa, tadil bakım ve onarımlarının yaptırılmasında ciddi bir ev sahipliğine hazırlanıyor.
Türk Mevzuatına göre Türkiye de inşası düşünülen deniz araçlarından Türk Bayrağı çekecek ya da çekebilecek olanlarla ilgili hukuki düzenleme ; Türk Bayraklı veya Türk Bayrağı çekebilecek gemi ve deniz araçlarının tam boyu 15 metre ve daha uzun olan, boyuna bakılmaksızın 12 kişiden fazla yolcu taşıyan, sivil kullanıma tahsis edilecek olan ve yine Türk bayraklı veya Türk Bayrağı çekebilecek yabancılar için veya serbest bölgede inşa, tadil, bakım ve onarımı yapılacak gemi ve deniz araçlarını kapsamına almıştır.
Türk Bayrağı taşımayacak olan gemi veya deniz araçları bu mevzuat hükümlerine tabi değildir. Bir yabancı için Türkiye\\\'de ilgili mevzuat hükümlerine tabi olmadan gemi inşası veya tadil, bakım, onarım yaptırmak mümkündür.
Mevzuata tabi bir gemi inşa ettirecek olanlar(Türk Bayrağı çekecek olanlar) ,Liman başkanlığına müracaat ile gerekli izini alacaklardır. Bu izin Gemi veya deniz aracı sahibi ya da yetkili temsilcisi tarafından alınacaktır. Liman başkanlığına izin için ibraz edilecek ilk belge Form 1-A adını taşımaktadır. Adı geçen form iki nüsha halinde hazırlanır. Bu formda geminin genel yerleşim planı, endaze form planı, boyuna kesit ve güverte planı, orta kesit planı, boyutlandırma ve boyuna mukavemet hesabına ilişkin bilgiler yer alır.
Klas kurallarına göre yapılacak hesapların, ilgili klas kuruluşuna onaylatılarak liman başkanlığına sunulması gerekir. Liman başkanlığına sunulacak olan planlar yabancı menşeli ise ilgili konsolosluğun onayı da aranmaktadır.
Gemi inşası için izin alırken geminin adı, varsa bağlı olduğu klas, proje mühendisi, geminin cinsi, tonajı, boyu, genişlik ve yüksekliği, ana makine sayısı ve gücüne ilişkin bilgilerde Liman başkanlığına sunulur.
İzin için Liman başkanlığına teslim edilen belgeler beş iş günü içerisinde kurallara göre incelenerek uygun olanları onaylanır. Hukuki düzenlemede izin prosedürü için kısa bir zaman öngörüldüğünden gemi/deniz aracı sahipleri için izin mükellefiyetini yerine getirmek bürokratik bir engele dönüşmemektedir.
Yabancı bayrak çekecek olan gemi/deniz araçları ise bu mevzuat hükümlerine büyük bir ölçüde tabi değildirler. Türkiye de gemi/deniz aracı inşasına başlamak için izin almak mecburiyetinde değildirler. Sadece usulüne uygun bir bildirimde bulunmaları yeterlidir. Yasal düzenleme böyle olmakla birlikte, yabancı bayrak çekecek olan gemilerde Türk Bayrağı çekecekmiş gibi bu izni alırlarsa uygulamada bir takım avantajlara sahip olabilmektedirler. B avantajlardan bazıları, yurt içinde KDV muafiyet belgesi edinebilmek ve ülkedeki kredi olanaklarından yararlanmaktır. Türkiye de KDV, ÖTV ödeme muafiyetlerine ilişkin düzenlemeler donatanı desteklemektedir.
Yabancı bayrak çekecek gemi/deniz araçları Liman Başkanlığından izin almadan inşaata başlayabilirler. İnşaata başlayabilmek için sadece Liman Başkanlığına usulüne uygun olarak yapılacak bir bildirim yeterlidir. Bu ihtimalde inşa edilecek gemi/deniz aracı tabi olacağı klas kuruluşunun aradığı şartları yerine getirecektir. Yabancı bayraklı gemiye 1 ay süreli geçici özel bir belge verilmektedir. Bu gemilerin Türk Gemi Siciline kayıt olmaları dahi zorunlu değildir.
Yabancı bayrak çekecek olan gemi/deniz araçları için getirilen bu kolaylıklarla,Türkiye çok donatanı misafir edeceğe benzemektedir.
Yayınlanan Kaynak: Deniz Ticaret Dergisi Ağustos 2005
