Karşılıksız Çek

Question

Ben son hali ile çek kanununu okudum ancak bazı konularda aklım karıştı bu konularda yardımlarınızı bekliyorum

 

1 -Karşılıksızdır işlemi yapılmış çek te hamil karşılıksız ibaresini yazdıran kişimidir? Ve çek kanununa göre sadece karşılıksızdır ibaresini yazdıran kişi mi çek yasağı için talepte bulunabilir çeki yazdırandan önceki ciranta eğer çekin bedelini ödeyerek hamilden çeki alıp kendi çek sahibi hakkında çek yasağı için başvuramaz mı? Örnek:Bay A Bay C ye çek düzenliyor ve Bay C de çeki cirolayıp Bay Z ye veriyor ve çek Bay Z tarafından karşılıksız işleminine tabi oluyor bu durumda hamil Bay Z midir ve sadece Bay Z mi Bay A için çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı talebinde bulunabilir?

2 - Gerçek kişi Ahmet T. Vekaletle çeklerini başkasına imzalattığında bu çekler geçersiz sayılır mı?

3 - Hamiline olmayan çekler eğer hamiline olarak düzenlenirse bu çekler geçersiz diye ödenmeyebiinir mi? Bu şekilde çekler geçersiz midir? Yoksa hamiline olmayan çekleri hamiline düzenlemek suçtur fakat geçerli bir çek ve ödenmelimidir?

4 - 6273 kanun sonrası karşılıksız çeki bulunan firmayı hamil talep ederek çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı aldırmamıştır

Bu durumda;

Çeki karşılıksız kalan fakat çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı almamış firma karşılıksız çek sebebiyle merkez bankasında 10 yıl boyunca ilan olunur mu?

Çeki karşılıksız kalan fakat çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı almamış firma eğer banka kabul ederse yeni bir çek hesabı açıp çek defteri verebilir mi? Çünkü sadece çeki karşılıksız kalmış ancak çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı almamıştır.

5 -Çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı verilmiş olan kişinin bu yasağını bu yasağı verdiren hamil savcılığa başvurup bu talebinden vazgeçerse bu yasak kalkar mı? Çünkü çek ödenmemiş fakat hamil talebinden vazgeçmek istemiştir. Yani çek bedeli ödenmesede hamilin istemesi ile verilmiş olan yasak tekrar kalkar mı? Yoksa çek bedeli ödenmeden yasak kalkmaz mı?

Answer 1

 

1. Çekte hamil muhatap banka tarafından kendisine ödeme yapılacak kişidir, yani çek cirolandığında da cirolanan kişi yeni hamil sayılır.Hamil olmayan bir kişi bankaya çeki ibraz edemeyeceğinie göre 1. sorunuzda karşılıksızdır ibaresini yazdıran kişin hamil olması gerekir.

Değişen çek kanununa göre "hamilin şikayeti" üzerine demektedir. Bu nedenle şikayet hakkı, karşılığını tahsil için çeki bankaya ibraz eden hamile aittir; cirantanın ve para veren bankanın şikayet hakkı söz konusu değildir.

2.BU soruya kanunun maddesiyle cevap verelim. 5941 sayılı kanun madde 5/3:

"Çek hesabı sahibi gerçek kişi, kendisi adına çek düzenlemek üzere bir başkasını temsilci veya vekil olarak tayin edemez. Gerçek kişinin temsilcisi veya vekili olarak çek düzenlenmesi hâlinde, bu çekten dolayı hukukî sorumluluk ile idarî yaptırım sorumluluğu çek hesabı sahibine aittir."

3. Hamiline olmayan çekten kastınız belirli bir kişi adına yazılan çek ise bu çek hamiline yazılarak cirolanabilir. Hamiline olmayan çeki hamiline olarak düzenlemekten neyi kastettiğinizi anlayamadım açıkcası. Ama TTK nın ilgili maddesini yazarsak belki çeklerin kimlerin lehine düzenlenebileceği konusuna açıklık kazandırmış olabiliriz:

 

III - Kimin lehine çekilebileceği

MADDE 785- (1) Çek;

a) “Emre yazılı” kaydıyla veya bu kayıt olmadan belirli bir kişiye,

b) “Emre yazılı değildir” kaydıyla veya buna benzer bir kayıtla belirli bir kişiye,

c) Veya hamile,

ödenmek üzere çekilebilir.

(2) Belirli bir kişi lehine “veya hamiline” kelimelerinin veya buna benzer başka bir ibarenin eklenmesiyle düzenlenen çek, hamiline yazılı çek sayılır.

(3) Kimin lehine düzenlendiği gösterilmemiş olan bir çek, hamiline yazılı çek hükmündedir.

4.Çeki karşılıksız kalan firma hamil tarafından şikayet edilmemişse zaten Çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağına ilişkin kayıt henüz Merkez Bankasına işlenmemiş demektir.O yüzden 10 yıl tutulması gibi bir durum söz konusu değildir. 

5. Son Sorunuza da kanun maddesi ile cevap verelim:

Etkin pişmanlık ve yasak kararının kaldırılması 
MADDE 6- (1) Karşılıksız kalan çek bedelini, üzerinde yazılı bulunan düzenleme tarihine göre kanunî ibraz tarihinden itibaren işleyecek 3095 sayılı Kanuna göre ticarî işlerde temerrüt faiz oranı üzerinden hesaplanacak faizi ile birlikte tamamen ödeyen kişi hakkında; 
a) Soruşturma aşamasında Cumhuriyet savcısı tarafından kovuşturmaya yer olmadığına, 
b) Kovuşturma aşamasında mahkeme tarafından davanın düşmesine, 
c) Mahkûmiyet hükmünün kesinleşmesinden sonra mahkeme tarafından hükmün bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırılmasına,karar verilir. 
(2) Şikâyetten vazgeçme hâlinde de birinci fıkra hükmü uygulanır.

Yani bütün sonuçları ile ortadan kalkacaktır.